Avrasya Ekonomik Birliği Boyalı Sacda Korunma Soruşturması Başlattı: Türk İhracatçı İçin Süre Daralıyor

Avrasya Ekonomik Birliği (AEB), polimer kaplı yassı çelik ürünlerinde tüm ithalat kaynaklarını hedef alan bir korunma (safeguard) soruşturması başlattı. Soruşturma belirli bir ülkeye değil, birlik dışındaki bütün tedarikçilere yöneldiği için Türkiye’den Rusya, Kazakistan ve Belarus’a boyalı sac satan üreticiler de doğrudan kapsamda.

Sürecin ilk kritik eşiği bugün: ilgili taraf olarak kayıt yaptırma süresi soruşturmanın açılışından itibaren 25 gün ile sınırlı ve 2 Ekim 2026’da doluyor. Nihai kararın 2027 Eylül’ü civarında açıklanması bekleniyor.

Giriş

AEB; Rusya, Belarus, Kazakistan, Ermenistan ve Kırgızistan’dan oluşan ortak bir gümrük bölgesi. Birlik adına ticaret savunma soruşturmalarını Avrasya Ekonomik Komisyonu’nun (AEK) İç Pazarın Korunması Departmanı yürütüyor. Komisyon, son aylarda çelik ürünlerinde koruma refleksini belirgin biçimde güçlendirdi: Eylül başında teneke (tinplate) ithalatına üç yıllık ve yüzde 25,2 oranında korunma vergisi önerilmişti. Boyalı sac soruşturması bu eğilimin yassı çelik zincirinde daha geniş bir halkaya uzanması anlamına geliyor.

Gelişme

Soruşturma 7 Eylül 2026’da resmen başlatıldı ve Rusya Federasyonu tarafından 9 Eylül’de Dünya Ticaret Örgütü’ne (DTÖ) bildirildi. Rus basınına yansıyan bilgilere göre başvuru sahipleri Magnitogorsk Demir Çelik (MMK), onun iştiraki MMK-Lysva ve Severstal; bu üç şirketin birlikteki polimer kaplı çelik üretiminin dörtte birinden fazlasını temsil ettiği belirtiliyor.

Kapsam

• Ürün: Metal taban kalınlığı 0,2 mm’nin üzerinde ve 2 mm’ye kadar, genişliği 50 mm’yi aşan, polimer kaplamalı yassı haddelenmiş çelik (bazı istisnalarla).
• GTİP kodları: 7210 70 800 0, 7210 90 800 0, 7212 40 800 0 ve 7225 99 000 0.
• İnceleme dönemi: 1 Ocak 2023 – 31 Mart 2026.
• Kapsanan ülkeler: AEB dışındaki tüm tedarikçiler (Türkiye dahil).

Takvim

İthalat verileri

Başvuruda öne sürülen eğilime göre birliğin polimer kaplı çelik ithalatı 2024’te bir önceki yıla kıyasla yaklaşık %88 arttı, 2025’te yaklaşık %15 geriledi, 2026’nın ilk çeyreğinde ise yeniden yaklaşık %18 yükseldi. Ülke bazında pay dağılımı henüz kamuoyuyla paylaşılmadı; ancak AEB’nin Çin menşeli boyalı saca uzun süredir antidamping vergisi uyguladığı biliniyor. Bu da yeni soruşturmanın, Çin dışındaki tedarikçileri de kapsayacak genel bir bariyer arayışı olarak okunmasına yol açıyor.

Uzman Yorumu — Gelişmenin sektör üzerindeki olası etkileri

Korunma soruşturmalarını antidampingden ayıran temel nokta, “haksız fiyat” değil “ani ve keskin ithalat artışı” üzerine kurulmalarıdır. Bu nedenle tek tek ihracatçıların fiyat politikası, sonucu belirlemede sınırlı rol oynar; belirleyici olan toplam ithalat hacmi ve yerli sanayideki zarar göstergeleridir. Yine de sürece kayıt yaptıran ihracatçılar, ülke bazlı istisna (gelişmekte olan ülke payı eşiği gibi) ya da kota dağılımı tartışmalarında söz hakkı elde eder. Kayıt dışı kalanlar ise karar çıktığında yalnızca sonucu uygulamak zorunda kalır.

Teneke örneği yol gösterici: AEK aynı yıl içinde başka bir yassı üründe yüzde 25’i aşan, kademeli azalan bir vergi önerdi. Piyasa değerlendirmelerine göre boyalı sacda da benzer büyüklükte bir ek vergi ya da tarife kotası senaryosu masada. Kesin oran ve mekanizma ise soruşturmanın ilerleyen aşamalarında netleşecek.

Zamanlama da önemli. Türk boyalı ve galvaniz sac üreticileri, AB’nin yeni çelik ithalat rejimi ve “eritme-döküm” kuralı nedeniyle Avrupa’da zaten daralan bir alanla karşı karşıya. Doğu yönündeki pazarların da kısıtlanması, yassı ürün ihracatında alternatif pazar arayışını daha zorlu hale getirebilir.

Sektörel Etkiler

• Boyalı ve galvaniz sac ihracatı: Rusya ve Orta Asya, coğrafi yakınlık ve lojistik avantajı nedeniyle Türk boyalı sac üreticileri için geleneksel pazarlar arasında. Olası bir önlem, bu hatlarda fiyat rekabetini zayıflatabilir ve 2027 sonrasına dönük sözleşmelerde belirsizlik primi doğurabilir.
• İç piyasa: İhracattan geri dönen hacimlerin bir kısmı Türkiye iç pazarına yönelirse, kaplı sacda yurt içi fiyatlar üzerinde baskı oluşabilir.
• HRC ve CRC talebi: Boyalı sac, sıcak ve soğuk haddelenmiş rulonun ileri işlenmiş bir ürünü. Kaplama hatlarının ihracat siparişlerindeki olası yavaşlama, yerli HRC/CRC talebine dolaylı olarak yansıyabilir.
• İnşaat ve beyaz eşya: Soruşturma kapsamındaki ürünler çatı-cephe panelleri, sandviç panel ve beyaz eşya gövdelerinde kullanılıyor. AEB pazarında bu segmentlere tedarik veren Türk firmalarının maliyet hesaplarını yeniden yapması gerekebilir.
• Uzun vade: Soruşturmanın tüm ülkeleri kapsaması, Çin’le aynı kefeye konan Türk tedarikçiler için “ülke bazlı ayrışma” argümanlarını önemli kılıyor; bu da sektör birlikleri ile Ticaret Bakanlığı arasında koordineli savunma ihtiyacını artırıyor.

Sonuç

AEB’nin boyalı sac soruşturması, bölgedeki korumacılık dalgasının yassı çeliğin katma değerli ürünlerine ulaştığını gösteriyor. Bugün dolan kayıt süresi ilk eşik olsa da 60 günlük yazılı görüş süresi ve 2027’ye uzanan inceleme, ihracatçılara savunma hazırlamak için hâlâ zaman tanıyor. Rusya ve Orta Asya pazarında aktif olan üreticilerin; ihracat verilerini, fiyat geçmişini ve pazar paylarını şimdiden derlemesi, olası bir kota ya da vergi tasarımında masada güçlü durmalarını sağlayacaktır.

Kaynaklar

• Dünya Ticaret Örgütü — Rusya Federasyonu korunma soruşturması bildirimi
• ABD Ticaret Bakanlığı (trade.gov) — EAEU safeguard investigation duyurusu
• PRIME (Rusya) — AEK’nin polimer kaplı çelik soruşturması, 8 Eylül 2026
• Dünya Gazetesi — Türk çeliğine yeni pazar riski
• SteelOrbis — AEK’nin teneke ithalatına korunma vergisi önerisi
• Global Trade Alert — EAEU soruşturma kaydı

Editör Notu: Bu içerik, birden fazla güvenilir ulusal ve uluslararası kaynağın karşılaştırmalı analizi sonucunda hazırlanmış özgün bir sektörel değerlendirme olup yalnızca bilgilendirme amacı taşımaktadır.